Over koper

Opgravingen in het noorden van wat tegenwoordig bekend is als Irak hebben aangetoond dat koper al rond 8700 v.Chr. werd gebruikt. Andere opgravingen wijzen uit dat men in 5000 v.Chr. al koper smolt en isoleerde uit koperhoudende mineralen zoals malachiet en azuriet.

Van de Sumeriërs en Egyptenaren is bekend dat zij rond 3000 v.Chr. koper smolten en gebruikten om brons te maken. Ook in China was het gebruik van koper bekend en zijn er zeer hoogwaardige bronzen voorwerpen uit 1200 v.Chr. gevonden. De in 1991 in de Oostenrijks/Italiaanse Alpen gevonden mummie Ötzi, die vermoedelijk omstreeks 3300 v.Chr. is gestorven, droeg gereedschap dat uit 99,7% zuiver koper bestond.

In de mythologie en alchemie werd koper vaak geassocieerd met de godin Aphrodite vanwege de mooie glans. Om die reden werd koper vroeger onder andere gebruikt voor spiegels. De naam koper komt van het Latijnse woord Cuprum. Dit woord is afgeleid van "aes cyprium", hetgeen "erts van Cyprus" betekent. In de oudheid werd namelijk op Cyprus koper gewonnen.

Kopererts

Chuquicamata in Chili is de grootste dagbouw kopermijn

De belangrijkste bronnen van koper zijn de mineralen chalcopyriet, chalcociet, covelliet, azuriet, malachiet en borniet. Deze worden in ruime mate in de aardkorst aangetroffen. Belangrijke vindplaatsen van kopererts zijn Chili, Peru en de Verenigde Staten. In Chili wordt ongeveer een-derde van alle koper gemijnd. Indonesië heeft het afgelopen decennium de sterkste groei van de koperproductie laten zien en was in 2009 de op drie na grootste producent. De belangrijkste gebruikers van koper zijn China, Duitsland en de Verenigde Staten.
Wereldwijd lag in 2011 de consumptie van koper op 18,4 miljoen ton. De mijnproductie bedroeg 15,8 miljoen ton en door recycling lag het totale aanbod op 18,6 miljoen ton. De vraag neemt sneller toe dan het aanbod waardoor de voorraden dalen.
Koper wordt op diverse internationale beurzen verhandeld, zoals in Londen, New York en Shanghai.

Toepassingen

Omdat koper buigzaam en eenvoudig te vervormen is, en een zeer groot geleidingsvermogen heeft voor elektriciteit en warmte, wordt het op grote schaal in de industrie gebruikt. Enkele belangrijke toepassingen zijn:

  • koperdraad
  • elektromagneten
  • muntgeld
  • kunstwerken en standbeelden (vaak van brons), het Vrijheidsbeeld bijvoorbeeld bevat negentigduizend kilogram koper
  • vacuümbuizen en magnetronovens
  • elektrische circuits
  • muziekinstrumenten
  • geveldelen van gebouwen
  • Koelers voor videokaarten, processors en andere halfgeleidercomponenten
  • Heatpipes

Voor het zuiveren van water wordt koper in de vorm van koper(II)sulfaat gebruikt (CuSO4).

Koper beschikt over antibacteriële eigenschappen. Het gebruik van koper in sanitaire installaties en leidingen remt de bacteriegroei, waardoor onder meer legionella minder makkelijk voor komt. Hierdoor zijn er plannen om o.a. in ziekenhuizen alle deurklinken te vervangen door koperen exemplaren.